سوال روز: کارسینوم سلول کلیه (Renal Cell Carcinoma)

مقدمه

هر هفته تیم Osmosis یک سوال تمرینی منتشر می‌کند تا دانش شما در زمینه‌های مختلف پزشکی سنجیده شود. مورد امروز مربوط به مردی ۶۰ ساله با درد بیضه است. بیضه متورم به نظر می‌رسد و دید او نیز تارتر شده است. آیا می‌توانید پاسخ درست را پیدا کنید؟

شرح حال بیمار

مردی ۶۰ ساله به مطب پزشک مراجعه می‌کند زیرا طی دو هفته گذشته دچار درد بیضه شده است. بیمار درد را به صورت مبهم توصیف می‌کند و متوجه بزرگ‌تر شدن بیضه خود شده است. او همچنین در دو ماه اخیر احساس خستگی و گرگرفتگی داشته و می‌گوید دیدش تارتر شده است.

سابقه پزشکی بیمار شامل فشار خون بالا و چربی خون بالاست. او طی سی سال گذشته روزانه یک بسته سیگار مصرف کرده است. داروهای مصرفی او لوواستاتین و رامیپریل هستند.

علائم حیاتی شامل دمای بدن ۳۷.۷ درجه سانتی‌گراد معادل ۹۹.۹ فارنهایت، نبض ۸۰ ضربه در دقیقه و فشار خون ۱۴۵ بر ۸۵ میلی‌متر جیوه است.

در معاینه بالینی صورت بیمار برافروخته مشاهده می‌شود. معاینه بیضه نشان‌دهنده تورم سمت چپ است که هنگام دراز کشیدن کاهش نمی‌یابد. همچنین هنگامی که نور به بیضه تابانده می‌شود ضایعه شفاف نمی‌شود که نشان‌دهنده عدم ترانس‌ایلومینیشن است.

پرسش

بیماری زمینه‌ای این بیمار به احتمال زیاد از کدام یک از نواحی زیر منشاء گرفته است؟

A. مغز استخوان

B. بیضه‌ها

C. کلیه

D. ریه

E. استخوان

پاسخ درست همراه با توضیحات کامل در ادامه مطلب ارائه شده است.

پاسخ صحیح: کارسینوم سلول کلیه (Renal Cell Carcinoma)

پاسخ درست به سوال امروز این است:
C. کلیه

توضیح پاسخ‌های نادرست

A. مغز استخوان

نادرست: پلی‌سیتمی ورا یک اختلال میلوپرولیفراتیو است که در آن مغز استخوان تعداد زیادی گلبول قرمز تولید می‌کند. گاهی این بیماری منجر به افزایش تولید گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها نیز می‌شود. اگرچه فشار خون بالا، تاری دید و گرگرفتگی صورت در این بیماری نیز دیده می‌شود، اما بروز واریکوسل در آن انتظار نمی‌رود.

B. بیضه‌ها

نادرست: تومورهای بیضه نیز در معاینه با نور شفاف نمی‌شوند، اما معمولاً به‌صورت یک توده مشخص در بیضه ظاهر می‌شوند، نه به شکل تورم منتشر. علاوه بر این، تومور بیضه‌ای نمی‌تواند فشار خون بالا، گرگرفتگی صورت و تاری دید بیمار را توضیح دهد.

D. ریه

نادرست: تومورهای ریه با پلی‌سیتمی به‌عنوان یک سندرم پارانئوپلاستیک ارتباط ندارند، بنابراین باعث گرگرفتگی صورت یا تاری دید نمی‌شوند. همچنین، تومور ریه نمی‌تواند یافته‌های بیضه‌ای بیمار را توضیح دهد.

E. استخوان

نادرست: تومورهای استخوانی نیز مانند تومورهای ریه با پلی‌سیتمی پارانئوپلاستیک همراه نیستند و بنابراین باعث گرگرفتگی صورت یا تاری دید نمی‌شوند. همچنین، این تومورها قادر به توضیح علائم بیضه‌ای بیمار نیستند.

توضیح اصلی

این بیمار با سابقه مصرف طولانی‌مدت سیگار و ابتلا به فشار خون بالا، اکنون با خستگی، تب خفیف و تاری دید مراجعه کرده است. ترکیب این علائم با یافته معاینه شامل تورم بیضه‌ای که در حالت درازکش تخلیه نمی‌شود، به‌شدت مشکوک به وجود یک تومور کلیه است. واریکوسلی که هنگام دراز کشیدن تخلیه نشود، می‌تواند نشان‌دهنده انسداد ورید گنادی در محل ورود آن به ورید کلیوی توسط یک تومور کلیوی باشد.

گرگرفتگی صورت، فشار خون بالا و تاری دید در این بیمار احتمالاً ناشی از تولید نابجای اریتروپویتین توسط تومور کلیه است.

کارسینوم سلول کلیه (RCC) شایع‌ترین تومور اولیه کلیه است که از توبول‌های پروگزیمال در قشر کلیه منشاء می‌گیرد. کارسینوم سلول‌های ترانزیشنال لگنچه کلیه دومین تومور شایع محسوب می‌شود. بیماران مبتلا به RCC ممکن است با علائم متنوعی مراجعه کنند، اما متأسفانه این علائم معمولاً در مراحل دیررس بیماری و پس از متاستاز بروز می‌کنند.

سه‌گانه کلاسیک RCC شامل درد پهلو، هماچوری (وجود خون در ادرار) و توده قابل لمس شکمی است. هماچوری در نتیجه تهاجم تومور به سیستم جمع‌آوری ادرار رخ می‌دهد. در صورتی که تومور به ورید اجوف تحتانی گسترش یابد، می‌تواند منجر به ادم اندام تحتانی، آسیت، اختلال عملکرد کبدی (در ارتباط با سندرم بود-کیاری) و آمبولی ریه شود.

RCC می‌تواند منجر به بروز سندرم‌های پارانئوپلاستیک مختلف شود که شامل پلی‌سیتمی یا اریتروسیتوز (به دلیل تولید اریتروپویتین) و هایپرکلسمی (به دلیل تولید PTHrP) هستند.

شیوع RCC با مصرف سیگار و چاقی افزایش می‌یابد.

نکته کلیدی

کارسینوم سلول کلیه شایع‌ترین تومور اولیه کلیه است. سه‌گانه کلاسیک (درد پهلو، هماچوری و توده شکمی) اغلب در مراحل دیررس ظاهر می‌شود. وجود واریکوسلی که در حالت درازکش تخلیه نمی‌شود، به‌شدت مطرح‌کننده بدخیمی کلیه است.

منابع

تشخیص و درمان کارسینوم سلول کلیه: مطالعه بالینی و پاتولوژیک بر روی ۳۰۹ مورد.